Akkumulyator faqatgina dvigatelni ishga tushirish uchun javob bermaydi. U motor ishlamayotgan vaqtda bort tizimlarini quvvat bilan ta’minlaydi, shuning uchun batareyaga qo‘yiladigan talablar avtomobil konstruksiyasi va undan foydalanish rejimiga bog‘liq. AGM, EFB va Ca/Ca texnologiyalari turli sharoitlarga mo‘ljallangan bo‘lib, ular orasidan faqat narxiga qarab tanlash noto‘g‘ri.
AGM, EFB va Ca/Ca bir-biridan qanday farq qiladi?
Ca/Ca — qo‘rg‘oshin-kislotali texnologiya bo‘lib, unda plastinalar tarkibida kalsiydan foydalaniladi. Bunday akkumulyatorlar o‘z-o‘zidan kam zaryadsizlanishi bilan ajralib turadi va oddiy elektr ta’minoti tizimiga ega bo‘lgan ko‘plab avtomobillarga mos keladi. Biroq, ular uchun chuqur zaryadsizlanish istalmagan holatdir, shuning uchun zaryadlash tizimining sozligi katta ahamiyatga ega.
EFB — suyuq elektrolitli akkumulyatorning takomillashtirilgan versiyasidir. Qalinroq plastinalar batareyaga takroriy quvvatlash va quvvatsizlantirish sikllarini osonroq o‘tkazishga yordam beradi. Bunday texnologiya dvigatel tez-tez o‘t oldiriladigan va o‘chiriladigan Start-Stop tizimiga ega avtomobillarda qo‘llaniladi.
AGMda elektrolit plastinalar orasidagi shisha tolali matlarga shimdirilgan. Bunday tuzilish tebranishlarga chidamlilikni ta’minlaydi va akkumulyatorning intensiv ish sikllariga bardosh berishiga imkon yaratadi. AGM energiya sarfi yuqori bo‘lgan va Start-Stop tizimlariga ega avtomobillarda qo‘llaniladi.
Texnologiya undan foydalanish bilan qanday bog‘liq?
Akkumulyatorni tanlash avtomobil konstruksiyasida qanday batareya ko‘zda tutilganini aniqlashdan boshlanadi. Agar mashina ma’lum turdagi akkumulyator batareyasi (AKB) uchun mo‘ljallangan bo‘lsa, moslikni tekshirmasdan turib boshqa texnologiyani o‘rnatish zaryadlash va energiya iste’molini boshqarish tizimining ishlashini buzishi mumkin. Tanlashda quyidagi xususiyatlar hisobga olinadi:
· ishlab chiqaruvchi tomonidan nazarda tutilgan akkumulyator texnologiyasi;
· nominal sig‘imi va ishga tushirish toki;
· korpus o‘lchamlari va klemmalarning joylashuvi;
· qutbliligi va mahkamlash turi;
· Start-Stop tizimi va elektron zaryad boshqaruvi bilan mosligi.
Ayniqsa, faqat sig‘imga e’tibor qaratmaslik juda muhim. Amper-soatlarda bir xil qiymatga ega bo‘lgan ikkita batareya turli texnologiyaga, ishga tushirish tokiga va zaryadlash talablariga ega bo‘lishi mumkin.
Qachon Ca/Ca tanlanadi?
Ca/Ca odatda yuqori siklik chidamlilikka ega batareya talab qilinmaydigan avtomobillar uchun ko‘rib chiqiladi. Bunday texnologiya shahar tirbandliklarida dvigatelni doimiy ravishda o‘t oldirishni talab qilmaydigan oddiy ish rejimiga mos kelishi mumkin. Bunda akkumulyator sig‘imi, ishga tushirish toki va o‘lchamlari bo‘yicha zavod parametrlariga mos kelishi kerak.
Ishga tushirishda muammolar yuzaga kelganda, nafaqat akkumulyatorning o‘zini, balki generatorni, tok sizib chiqishini va elektr tizimining holatini ham tekshirish muhimdir.
EFB qanday hollarda kerak bo‘ladi?
EFB birinchi navbatda tez-tez zaryadlash va zaryadsizlantirish sikllariga mo‘ljallangan avtomobillar uchun ko‘rib chiqiladi. Texnologiya AGMga xos talablarsiz Start-Stop tizimi uchun, shuningdek, bort tarmog‘iga tushadigan yuklama yuqori bo‘lgan mashinalar uchun mos keladi.
EFBning afzalligi oddiy batareya tez-tez ishga tushirishlar tufayli o‘z resursini tezroq yo‘qotadigan sharoitlarda namoyon bo‘ladi. Shuning uchun EFB tegishli tavsiyasiz o‘rnatilmaydi.
Qachon AGM ni tanlash o‘rinli?
AGM yuqori siklik chidamlilik va sezilarli elektr yuklamasida barqaror ishlashni talab qiladigan avtomobillar uchun tanlanadi. Bunday batareyalar, agar ishlab chiqaruvchi aynan AGM ni nazarda tutgan bo‘lsa, Start-Stop rejimiga ega bo‘lgan bir qator avtomobillarga mos keladi.
Agar zavoddan AGM o‘rnatilgan bo‘lsa, avtomobil talablarini tekshirmasdan uni EFB ga almashtirish kerak emas. Akkumulyatorni boshqarish tizimiga ega mashinalarda almashtirilgandan so‘ng, yangi batareyani uning turi va sig‘imini hisobga olgan holda ro‘yxatdan o‘tkazish yoki moslashtirish ham talab etilishi mumkin.
Qanday akkumulyatorni tanlash kerak?
Tanlovni avtomobil qo‘llanmasi yoki zavod batareyasi ma’lumotlaridan boshlash kerak. So‘ngra sig‘imi, ishga tushirish toki, o‘lchamlari, qutbliligi va klemmalar turi taqqoslanadi. Zaryadi elektron boshqariladigan avtomobillar uchun yangi AKBni ro‘yxatdan o‘tkazish talablari qo‘shimcha ravishda tekshiriladi.
Ca/Ca bir qator vazifalar uchun, EFB yanada jadalroq sikllar uchun, AGM esa akkumulyatorga yuqori talablar qo‘yiladigan avtomobillar uchun mos keladi. Barcha holatlar uchun mos keladigan yagona eng yaxshi texnologiya yo‘q: avtomobil konstruksiyasi va undan foydalanish sharoitlariga mos keladigan variant eng to‘g‘risi bo‘ladi.